Baza wiedzy

Gdy tylko jedna osoba świadczy usługi w ramach działalności gospodarczej, to w większości przypadków kwestie odpadów nie stanowią dla niej wielkiego kłopotu. Temat mocniej uwidacznia się w momencie, gdy duże przedsiębiorstwo (np. budowlane) składa się z kilkunastu ekip i obsługuje wiele miejsc jednocześnie, a przy tym koordynuje serwis i bierze udział w przetargach. Wtedy należy wdrożyć odpowiednią logistykę i politykę odpadową w firmie. Od czego zacząć? Na wstępie należy zrozumieć problem, kolejno rozwiązać kwestie ewidencjonowania, transportu i magazynowania, a później również zagospodarowania odpadu.

W tym artykule przyjrzymy się następującym zagadnieniom:

• Przy jakich usługach trzeba poświęcić uwagę odpadom?
• Jakie są obowiązki inwestora, a które leżą po stronie usługodawcy?
• Czy trzeba prowadzić ewidencję tak, jak robią to producenci i sprzedawcy?
• Na co trzeba uważać, aby nie narazić się na kary?

Przewodniczką po zagadnieniach prawnych będzie ekspertka ZEME, Anna Michalska-Gawin.

Kim jest wytwórca odpadów powstałych w wyniku świadczenia usług?

Najważniejszym aktem definiującym to, kto jest wytwórcą odpadów, które powstały jako konsekwencja świadczenia usługi, jest Ustawa o odpadach z 14 grudnia 2012. Czytamy w niej między innymi:

„wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej […]”

Bycie wytwórcą (a tym samym posiadaczem) odpadu jest powiązane z wieloma obowiązkami. Część z nich powoduje, że duże przedsiębiorstwo już na początkowym etapie radzenia sobie z nimi musi wydzielić do ich obsługi osobę w biurze, która zajmie się sprawnym koordynowaniem formalności. Jednym z obowiązków jest np. prowadzenie ewidencji odpadów z uwzględnieniem ich ilości i rodzaju, wraz z pełną dokumentacją dotyczącą tego, co z danym odpadem się dzieje. Wiąże się to przede wszystkim z koniecznością uzyskania numeru rejestrowego BDO, a co za tym idzie, pilnowaniem wszelkich wymogów formalnych () oraz terminów, jakie przewidział ustawodawca.

To nie wszystko, bo posiadacz musi również zapewnić zgodną z wymogami przestrzeń do magazynowania. Jednocześnie nie może przechowywać zgromadzonych w ten sposób odpadów w nieskończoność. O tym, kiedy najlepiej pozbyć się odpadów z magazynu, opowiedzieliśmy w tym wpisie.

Obowiązki są domeną usługodawcy, a może inwestora?

Zanim – szczególnie jako posiadacze średniej firmy – zaczniemy obawiać się o ogrom nowych powinności, warto spojrzeć jeszcze uważniej na końcowy zapis w ustawie, który otwiera pewną furtkę dla przedsiębiorcy:

„chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej […]”

Oznacza to, że pomimo wykonania usługi, właścicielem odpadu powstałego podczas jej świadczenia, nadal może pozostać osoba zlecająca, jeżeli zapis o tym zawrzemy w umowie. Warto o takich zapisach pamiętać szczególnie w momentach, gdy sam odpad jest w pewien sposób cenny (np. surowce wtórne, za których zagospodarowanie często płatnikiem jest odbiorca odpadu, a nie jego wytwórca). Jednak furtka ta może być również odczytywana jako możliwość pozbycia się odpowiedzialności za mniej wartościowe, w tym kłopotliwe odpady. Czy jest tak w istocie, zapytaliśmy naszej ekspertki:

Czy odpowiedzialność za każdy typ odpadów powstałych w wyniku świadczenia usług możemy wykluczyć poprzez odpowiednio spisaną umowę z inwestorem?

W tym przypadku dotyczy to tylko odpadów powstałych w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw. Usługobiorcy mogą przenieść na siebie odpowiedzialność za wytworzone odpady stosownym zapisem w umowie z usługodawcą, ale nie zawsze jest to bezpieczne. Przykładem jest, gdy usługa dotyczy odpadów z instalacji i gdy przekracza ona ilość wskazaną w art. 180a ustawy Prawo Ochrony Środowiska, dalej p.o.ś. 

Załóżmy, że podmiot prowadzący instalację, zdefiniowany w p.o.ś. w art. 3 pkt 31, zleca usługę polegającą na czyszczeniu filtrów emitorów lub myciu linii produkcyjnej tej instalacji.

Jeśli usługę dokonuje podmiot zajmujący się świadczeniem takich usług, wówczas to on zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 pkt 32 u.o., jest wytwórcą odpadów (pod warunkiem, że umowa nie stanowi inaczej) i nie będą one przez ten podmiot ewidencjonowane jako powstałe z instalacji, gdyż usługodawca nie ma tytułu prawnego do władania tą instalacją. Jeśli natomiast z jakiś względów usługobiorca będzie chciał przerzucić w umowie tę odpowiedzialność na siebie, to wówczas mamy do czynienia z eksploatacją instalacji przez usługobiorcę, która jest zdefiniowana oprócz tego jako jej użytkowanie, ale również utrzymywanie jej w sprawności. Zgodnie z art. 180 pkt 3 p.o.ś., eksploatacja instalacji powodująca wytwarzanie odpadów jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Zatem w tym przypadku usługobiorca musi mieć pewność, że posiada pozwolenie na wytwarzanie tych odpadów (odpowiedni kod odpadów i ich ilość), prowadzi dla nich stosowaną ewidencję i złoży sprawozdanie roczne. 

Co w momencie, gdy chcemy inwestora obciążyć kosztem gospodarowania odpadami? Przykład: firma remontowa wykonująca usługę montażu nowych okien, na drodze zapisu w umowie odmawia odbioru starych okien drewnianych. Czy ma do tego prawo i czy jest w stanie dodać w umowie zapis, o możliwości wywozu odpadów za dodatkową opłatą? Czy wtedy pojawiają się jakieś dodatkowe obowiązki?

W przypadku świadczenia na rzecz innego podmiotu usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw, wytwórcą odpadów jest podmiot świadczący usługę. Jeżeli umowa dotycząca świadczenia usług nie reguluje kwestii wytwórcy odpadów powstających w wyniku świadczenia tych usług, to z mocy prawa wytwórcą odpadów jest podmiot wykonujący usługę. Zatem bez zgody zlecającego mu tę usługę nie może odmówić odpowiedzialności za ich wytwórstwo. Może jedynie to zrobić za obopólną zgodą dodając odpowiedni zapis w łączącej ich umowie. Jeśli usługodawca jest wytwórcą odpadów, ma prawo wycenić usługę odpowiednio wyżej w związku z koniecznością prawidłowego zagospodarowania wytworzonych przez siebie odpadów.

Ewidencja BDO dla wytwarzających odpady w wyniku świadczenia usług

Ewidencjonowanie w ramach BDO jest obowiązkowe dla każdego wytwórcy odpadów. Przymus ten nie omija również tych, którzy stają się posiadaczami odpadu w wyniku świadczenia usług. Jest to jednocześnie dość wymagające zadanie, ponieważ trzeba przede wszystkim:

• uzyskać wpis i numer BDO,
• poznać rodzaje odpadów i kody im przypisane,
• pamiętać o terminowości, w tym o wystawianiu kart KPO,
• rozwiązać kwestie magazynowe i logistyczne, zapewnić odbiór odpadów,
• przygotowywać i złożyć sprawozdanie roczne,
• wykazać pełną gotowość do kontroli poprawności prowadzonej dokumentacji.

Sprawy nie ułatwiają dość zawiłe, państwowe systemy do obsługi BDO, na początku drogi nierzadko też problemem staje się kwestia odbioru odpadu, a nawet brak KPO w systemie.

Kary za brak przestrzegania obowiązków wytwórcy odpadów

Administracyjna kara pieniężna, jaka została przewidziana przez ustawodawcę za brak przestrzegania obowiązków wynikających z Ustawy o odpadach, jest wyrażona w dość szerokich widełkach. Wynoszą one od 1000 zł, do aż 1 000 000 zł. Największy kłopot mogą mieć ci przedsiębiorcy, którzy od lat uchylają się od obowiązków, a nieprawidłowości zostaną wykazane w wyniku kontroli, donosu lub wykrycia miejsca nielegalnego składowania odpadów. W takim przypadku należy przygotować się na długą drogę sądową, o czym niestety przekonało się już wielu prowadzących biznes w Polsce. 

Sprawdzony sposób na uporządkowanie polityki odpadowej

Jeśli musisz przejąć odpowiedzialność za wytwarzane odpady, to twoją najlepszą strategią zawsze będzie świadome wdrażanie w firmie skutecznych i zgodnych z prawem rozwiązań. Największym wyzwaniem pozostają dwie kwestie: czynnik ludzki oraz dostępność narzędzi ułatwiających agregację, ułatwienie i przyspieszenie wykonywania zadań. W pierwszym przypadku szczególnie pomocne jest przeprowadzanie szkoleń, począwszy od kadry menedżerskiej, oczywiście z uwzględnieniem wszystkich osób decyzyjnych, które będą sprawowały nadzór nad prawidłowym wykonaniem danej usługi. Rozsądnym jest również uświadomienie szeregowych pracowników, że istnieje prawna konieczność właściwego postępowania z odpadami. Nie można przy tej okazji polegać tylko i wyłącznie na tej grupie, która jest nierzadko zmienna i wręcz wymaga nadzoru celem utrzymania jakości i sprawnego utrzymania założeń finansowych.

Drugim wyzwaniem jest zestaw narzędzi, które pomogą:

• być zawsze na bieżąco, bez konieczności samodzielnego poszukiwania zmian w przepisach,
• przechowywać dane w bezpieczny sposób, dając do nich jednocześnie swobodny, ale i kontrolowany dostęp,
• oszczędzać czas,

Obsługa wniosków o DPR (Dokument Potwierdzający Recykling) bywa dla recyklerów niezwykle frustrująca. Mają oni ustawowy obowiązek odpowiedzieć na wniosek w przeciągu 7 dni, a większość dokumentów – bywa ich nierzadko kilkaset – spływa w przeciągu tygodnia. Do tego zazwyczaj aż 30% z nich zawiera błędy, a tym samym wymaga korekty i ponownego rozpatrzenia.Dlaczego ten system jest tak uciążliwy i w jaki sposób można temu zaradzić?

Błędy merytoryczne we wnioskach o DPR i krótki czas na reakcję

Wytwarzający i odbierający odpady często popełniają we wnioskach błędy – to fakt. Mogą one dotyczyć:

• nieprawidłowo wyliczonych mas (np. masa jest wyliczana na podstawie potwierdzenia transportu, a nie potwierdzenia przejęcia, błędnie zsumowane masy),
• nieprawidłowych numerów KPO.

Około 30% wniosków, które trafiają do recyklerów, zawiera tego typu problemy. Wychwytywanie takich potknięć wymaga długich godzin żmudnej pracy, w tym porównywania informacji na wnioskach z własnymi danymi (najczęściej plikami Excel). Dzieje się tak dlatego, że wnioskujący i recyklerzy nie pracują na jednej, wspólnej bazie, ale każdy korzysta z własnych, lokalnych rejestrów.

Jednocześnie ustawa nakłada obowiązek na recyklerów rozpatrzenia wniosku w jedynie 7 dni. Biorąc pod uwagę, jak czasochłonny jest proces weryfikowania wniosku, korekty, etc, jest to naprawdę obciążające i trudne do wykonania.  

Cyfryzacja wystawiania i obsługi wniosków o DPR

Cały ten proces mógłby być dużo prostszy dla wszystkich aktorów, gdyby go scyfryzować. Dokładnie to zrobiliśmy w platformie ZEME 360! Jak?

• Wnioski są generowane automatycznie na podstawie danych z BDO. Dzięki temu wytwórcy i odbiorcy odpadów mogą je łatwiej wystawiać. Z perspektywy recyklera daje to tę wartość, że zmniejsza się do zera ryzyko błędów merytorycznych i jednocześnie skraca czas potrzebny na obsługę wniosku.
• Wnioski są wysyłane cyfrowo za pomocą 3 kliknięć. W ten sposób komunikacja na linii wnioskujący-recykler jest sprawniejsza i szybsza. ZEME 360 staje się wówczas głównym kanałem komunikacyjnym: koniec z wnioskami, które spływają mejlem, pocztą papierową, komunikatorami. 
• Dzięki wykorzystaniu BDO, ZEME 360 staje się centralnym źródłem informacji odpadowych: w panelu analitycznym dla wniosków o DPR, recykler widzi graficzne zestawienie wszystkich operacji, które były wykonywane w danym kwartale i wie od razu, jakich wniosków może się spodziewać. Może je też zestawić je z tymi, które realnie spłynęły. W ten sposób recykler widzi też, jakie wolne masy zostały mu do dyspozycji i na które może wystawić DPR dla wybranej przez siebie organizacji odzysku.

A co z tymi partnerami, którzy nie korzystają – lub z różnych powodów nie chcą korzystać – z ZEME 360? Ich wnioski papierowe również można sprawniej i w sposób cyfrowy obsługiwać za pomocą platformy.

Obsługa cyfrowych wniosków o DPR krok po kroku

Jak to wygląda w praktyce? 

1. Zanim jeszcze zaczną napływać wnioski, w ramach przygotowań, określ, w ramach jakiego procesu przetwarzane są określone kody EWC oraz na podstawie jakiej decyzji. Robi się to raz - ustawienia zostają zapisane. 
2. Kiedy do ZEME 360 spływa wniosek, otrzymasz powiadomienie. Otwórz wniosek, by sprawdzić, jakie karty zawiera, wpisz procent zanieczyszczeń dla każdego z EWC i potwierdź operację. Zajmie to 3 kliknięcia.

Na poniższej grafice znajduje się panel wniosków otrzymanych. Wystarczy kliknąć „Wystaw DPR”. 

<zdj>

To wszystko! Dokument jest wygenerowany (od razu w trzech egzemplarzach: A, B i C). Wystarczy go wydrukować, wsadzić do koperty i wysłać pocztą (prawo wciąż wymaga, by DPR wysyłać w wersji papierowej, PDF nie wystarczy).   

W zeszłym kwartale za pomocą platformy ZEME 360 z powodzeniem wystawiono i obsłużono 721 wniosków o DPR. 

Obsługa papierowych wniosków o DPR za pomocą ZEME 360

W ten sposób możesz obsłużyć tradycyjny wniosek:

1. Przełącz się na widok odbiorców odpadów.
2. Następnie w zakładce „Odebrane wnioski” znajdziesz tzw. Wnioski potencjalne, czyli wnioski, których – bazując na Twoich danych z BDO – możesz się spodziewać od firm, niekorzystających z platformy ZEME 360. 
3. Otrzymany wniosek papierowy porównujemy z wnioskiem potencjalnym w platformie ZEME 360. Jeśli nie ma nieprawidłowości, klikamy przycisk „Otrzymany poza ZEME 360” i dokument trafia na listę naszych wniosków oczekujących. 

Dlaczego warto scyfryzować papierową wersję? Po pierwsze, możemy wówczas szybciej sprawdzić jej prawidłowość, po drugie, dzięki temu masz porządek w danych dotyczących Twoich wniosków i wiesz, na jakie masy otrzymałeś wnioski, co ułatwia ewentualne wnioskowanie o wolne masy.  

Korzystając z widoku „Wnioski potencjalne”, możesz też jednym kliknięciem zaprosić osoby, które nie pracują jeszcze w ZEME 360: dostają one praktycznie gotowy wniosek do złożenia, muszą tylko założyć darmowe konto w ZEME 360.

Wolne masy

Dokładnie 37 dni po końcu kwartału (w tym 30 dni na wystawienie wniosku + 7 dni na jego obsługę) wiesz już, na jakie masy wnioski o DPR zostały złożone, a na jakie nie.  Możesz więc na nieobjęte wnioskiem masy (tj. na różnicę między masą do dyspozycji, a masą wnioskowaną) złożyć wniosek w imieniu organizacji odzysku. Nie musisz tego liczyć – po 37 dniu od zakończenia kwartału w Twoim panelu otrzymanych wniosków pojawi się przycisk „Generuj wniosek na wolne masy”. Automatycznie! Wystarczy go tylko zatwierdzić i wysłać (cyfrowo, wersja papierowa  nie jest konieczna).

Automatyzacja DPR dla recyklerów to przełomowe rozwiązanie

Cyfryzacja i automatyzacja znacznie ułatwiają obsługę wniosków o DPR: zajmuje to mniej czasu, dane są uporządkowane i przejrzyste. Oczywiście, im więcej Twoich partnerów pracuje na wnioskach cyfrowych, tym lepiej!

Jeśli chcesz przetestować tę usługę, zarejestruj się za darmo do ZEME 360 i umów się na konsultację w sprawie obsługi wniosków o DPR. 

Chcesz zautomatyzować obsługę wniosków o DPR?

Porozmawiajmy! piotr.kosiński@zeme.com.pl

Obsługa wniosków o DPR (Dokument Potwierdzający Recykling) bywa dla recyklerów niezwykle frustrująca. Mają oni ustawowy obowiązek odpowiedzieć na wniosek w przeciągu 7 dni, a większość dokumentów – bywa ich nierzadko kilkaset – spływa w przeciągu tygodnia. Do tego zazwyczaj aż 30% z nich zawiera błędy, a tym samym wymaga korekty i ponownego rozpatrzenia. Dlaczego ten system jest tak uciążliwy i w jaki sposób można temu zaradzić? 

Błędy merytoryczne we wnioskach o DPR i krótki czas na reakcję

Wytwarzający i odbierający odpady często popełniają we wnioskach błędy – to fakt. Mogą one dotyczyć:

• nieprawidłowo wyliczonych mas (np. masa jest wyliczana na podstawie potwierdzenia transportu, a nie potwierdzenia przejęcia, błędnie zsumowane masy),
• nieprawidłowych numerów KPO.

Około 30% wniosków, które trafiają do recyklerów, zawiera tego typu problemy. Wychwytywanie takich potknięć wymaga długich godzin żmudnej pracy, w tym porównywania informacji na wnioskach z własnymi danymi (najczęściej plikami Excel). Dzieje się tak dlatego, że wnioskujący i recyklerzy nie pracują na jednej, wspólnej bazie, ale każdy korzysta z własnych, lokalnych rejestrów.

Jednocześnie ustawa nakłada obowiązek na recyklerów rozpatrzenia wniosku w jedynie 7 dni. Biorąc pod uwagę, jak czasochłonny jest proces weryfikowania wniosku, korekty, etc, jest to naprawdę obciążające i trudne do wykonania.  

Cyfryzacja wystawiania i obsługi wniosków o DPR

Cały ten proces mógłby być dużo prostszy dla wszystkich aktorów, gdyby go scyfryzować.

W tym artykule omawiamy, co się dzieje i co będzie się działo z cenami odpadów z produkcji etykiet: głównie ścinką z etykiet, ścinką na rolach i odpadami niebezpiecznymi. Wskazujemy potencjalne zagrożenia oraz podpowiadamy, gdzie szukać optymalizacji kosztów. Artykuł będzie szczególnie przydatny dla specjalistów środowiskowych w drukarniach fleksograficznych.

Kaloryczność

Odpady z produkcji etykiet (ścinka, etykiety na rolach) są głównie zagospodarowywane w produkcji paliw alternatywnych. Możliwość ich wykorzystania zależy od kaloryczności (etykiety drukowane na folii są bardziej kaloryczne niż te drukowane na papierze). 

Dlatego tak ważna jest możliwość bilansowania odpowiedniej kaloryczności paliwa (co bywa trudne z perspektywy jednej drukarni i jej odpadów).  

Zastoje w cementowaniach 

Ponieważ większość odpadów z drukowania etykiet może być, zgodnie z polskim prawem, spalana jedynie w cementowniach, istotne wydają się planowane na 2024 przestoje. Większa część cementowni deklaruje, że ruszy dopiero w marcu (ponieważ na rynku jest sporo tańszego cementu z Ukrainy).

Magazynowanie takich odpadów jest problematyczne - stanowią zagrożenie pożarowe, dlatego na rynku będzie więcej odpadów niż możliwości jego spalenia, co wpłynie na wyższe ceny i mniej korzystne warunki odbiorów.

Aktualizacja SENT

W styczniu zostanie rozszerzona lista odpadów podlegających pod SENT, czyli System Elektronicznego Nadzoru Transportu. Lista zacznie obejmować:

• 08 01 11 - odpady farb i lakierów zawierających rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
• 08 01 13 - szlamy pochodzące z farb lub lakierów zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
• 08 01 15 - szlamy wodne zawierające farby lub lakiery zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
• 08 01 17 - odpady z usuwania farb lub lakierów zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
• 08 01 19 - zawiesiny wodne zawierające farby lub lakiery, w których znajdują się rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
• 08 01 21 - zmywacz farb lub lakierów,
• 08 03 12 - odpady farb drukarskich zawierające substancje niebezpieczne,
• 08 03 14 - szlamy farb drukarskich zawierające substancje niebezpieczne,
• 08 04 09 - odpadowe kleje i szczeliwa zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
• 08 04 13 - uwodnione szlamy zawierające kleje lub szczeliwa zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
• 08 04 15 - uwodnione odpady ciekłe zawierające kleje lub szczeliwa zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne.

(dotyczy odpadów, których masa brutto przesyłki jest równa albo przekracza 1000 kg lub jej objętość jest równa albo przekracza 1000 litrów). 

Oznacza to, iż ceny za odbiór tych odpadów mogą wzrosnąć, ponieważ proces ich odbioru i magazynowania stanie się bardziej restrykcyjny - tym bardziej, iż w Polsce znajduje się stosunkowo mało spalarni, które mogą taki odpad przyjąć.

Zanieczyszczenie

Drugim wyzwaniem w zagospodarowaniu odpadów z drukowania etykiet jest kwestia zanieczyszczeń. Dotyczy to szczególnie etykiet na roli - ich gabaryt sprawia, że wymagają dodatkowej obróbki, rozdrobnienia, co będzie stanowił dodatkowy koszt w procesie zagospodarowania. Ich oddzielanie przez drukarnię może być kosztowo korzystne. 

Praktyczne rekomendacjeSprzedaż odpadów z produkcji etykiet stanie się trudniejsza: zastoje w cementowniach i objęcie odpadów z produkcji etykiet przez SENT prawdopodobnie będzie oznaczało mniej korzystne warunki. Nie sposób też dziś transportować surowców do Azji - Indie czy Pakistan, które kiedyś przyjmowały te odpady, przestały. Oznacza to trudności, na które można przygotować się w następujący sposób:

1. Zabezpieczyć budżet na wyższe koszty
2. W wypadku zakładów szczególnie wrażliwych na przestoje - przygotować miejsce do gromadzenia odpadów tak, by zwiększyć bufor odbieranych odpadów, np. prasokontener lub belownica zamiast kontenera otwartego, dodatkowy kontener etc.
3. Zweryfikować umowy z odbiorcą/ odbiorcami i upewnić się, że mamy narzędzia, by realnie egzekwować terminowe odbiory w trudnej sytuacji rynkowej
4. Przeanalizować proces powstawania i gromadzenia odbioru - czy już na etapie powstania odpadu możemy go lepiej sortować i tym samym część przekazać do recyklingu?

Znajdziemy  dla Ciebie inteligentne rozwiązanie w zakresie odpadów i recyklingu. 

• porozmawiajmy o Twoich odpadach: biuro@zeme.com.pl 
• przetestuj naszą platformę cyfrową, która automatyzuje zadania związane z gospodarką odpadową: https://zeme.com.pl/zeme360 
• dowiedz się o nas więcej: zeme.com.pl

Jednym z obowiązków przedsiębiorcy wytwarzającego odpady bądź gospodarującego nimi, jest stworzenie rocznego podsumowania. Nie jest to tylko wewnętrzna informacja, a bardzo ważny dokument, którego zgodność będzie poddana weryfikacji przez organ kontrolujący. Już teraz warto zyskać wiedzę na temat tego, czym jest roczne sprawozdanie BDO.

W tekście odpowiemy na następujące pytania:

• Kto musi złożyć sprawozdanie roczne, a kogo ono nie dotyczy?
• O których terminach trzeba pamiętać, czego trzeba się nauczyć?
• Jakie są kary dla tych, którzy tego nie zrobią?
• Jak można w 2 kliknięciach stworzyć gotowe i bezbłędne sprawozdanie?

Szczególnie ostatnia część jest godna uwagi, bo opisujemy w niej usługę całkowicie zmieniającą sposób działalności przedsiębiorcy w obrębie dokumentacji BDO.

Kto musi pamiętać o sprawozdaniu rocznym BDO?

Sprawozdanie roczne jest obowiązkowe dla: wszystkich podmiotów zobowiązanych do prowadzenia ewidencji odpadów w ramach BDO oraz tych, których działalność związana jest z gospodarowaniem odpadami.

Nie muszą go składać: te podmioty, które nie są zobowiązane do prowadzenia ewidencji odpadów, jak również te, które są zobowiązane do prowadzenia ewidencji w odniesieniu do wytwarzanych odpadów, lecz w poprzednim roku nie prowadziły takiej działalności (przedsiębiorstwa te nie będą musiały składać „sprawozdania zerowego”). Podobnie sprawa wygląda w przypadku podmiotów gospodarujących, które w roku sprawozdawczym nie odnotowały takiej aktywności.

Jakie są terminy związane z przygotowaniem sprawozdania?

Należy zapamiętać ostateczny termin, czyli 15 marca każdego roku. Właśnie do tego dnia należy rozliczyć poprzedni rok kalendarzowy – i chociaż większość przedsiębiorców czeka na ostatni moment, to zdecydowanie warto się pochylić nad sprawą nieco wcześniej i mieć ten obowiązek dopełniony przed czasem.

Po złożeniu deklaracji, zawierającej między innymi wszystkie masy i rodzaje wytworzonych odpadów, trzeba poczekać na weryfikację przez organ i ewentualne wezwanie do korekty sprawozdania . Marszałek województwa w takim piśmie wskaże ostateczną datę nadesłania poprawnego dokumentu (maksymalnie 14 dni od daty otrzymania), terminu tego nie wolno przekroczyć.

Jakie informacje powinny znaleźć się w sprawozdaniu?

Czy każdy korzystający z BDO będzie miał taki sam zakres obowiązków? Odpowiedź brzmi: nie, jest on inny w zależności od wykonywanej działalności. Do innych czynności są zobligowani przedsiębiorcy zajmujący się demontażem pojazdów, zbierający zużyty sprzęt lub zajmujący się odzyskiem innym niż recykling. Takich przykładów jest więcej, ze szczegółami można zapoznać się w ramach tego zestawienia, stosując się do wskazówek ustawodawcy.

Mając na uwadze podmioty, które wyłącznie wytwarzają odpady – i jednocześnie nie prowadzą działalności w zakresie zbierania i/lub przetwarzania odpadów – ZEME często spotyka się z pytaniem: “czy jeśli nie przekazaliśmy żadnych odpadów w poprzednim roku, to musimy składać sprawozdanie roczne?”. Przedsiębiorcy ci mylnie skupiają uwagę na odpadach, które zostały przekazane innym podmiotom w roku sprawozdawczym, a nie na odpadach wytworzonych. A przecież to właśnie tych wytworzonych przez nich odpadów dotyczy przedmiotowe sprawozdanie!

Film instruktażowy dotyczący sprawozdania rocznego

W tym miejscu warto wspomnieć, że strona rządowa przygotowała całkiem obszerną bazę wiedzy dotyczącą poprawnego korzystania z dostarczanych przez nią narzędzi. Co najważniejsze, jest ona przygotowana w postaci poradników wideo, czyli w najbardziej przystępnej formie. Poniżej przedstawiamy film zawierający podstawowe informacje, a resztę poradników można znaleźć na stronie rządowej w dziale siódmym „Sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami”.

Jakie kary za brak rocznego sprawozdania BDO?

Niedopełnienie obowiązków przez podmioty, które powinny złożyć zeznanie, będzie skutkowało nałożeniem kar przez odpowiednie organy. O to, jakie są konsekwencje dla przedsiębiorców, zapytaliśmy ekspertkę ZEME, Annę Michalską-Gawin:

Kto i jakie kary może nałożyć za brak sprawozdania rocznego?

Jeżeli podmiot obowiązany do sporządzenia rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami nie składa tego sprawozdania, podlega karze grzywny, która może wynosić od 20 do 5000 złotych.  

Nie przewidziano natomiast kary za złożenie ww. sprawozdania niezgodnego ze stanem faktycznym. W takiej sytuacji marszałek województwa wzywa za pośrednictwem BDO do jego korekty. Dopiero wówczas, gdy korekta sprawozdania nie zostanie złożona w wyznaczonym terminie, jest to traktowane jako niewykonanie obowiązku przekazania sprawozdania. 

Z racji tego, że w tym przypadku mamy do czynienia z karą grzywny, wszystko wskazywałoby, że jest ona nakładana przez sąd. Niemniej jednak podkreślenia wymaga, iż w sprawach o wykroczenia ustawodawca przewidział postępowanie mandatowe. Do ich nakładania są uprawnieni m.in. Inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska i to oni w praktyce nakładają grzywnę w drodze mandatu karnego za brak złożenia przedmiotowego sprawozdania. 

Co powinien zrobić przedsiębiorca, który zorientował się, że przekroczył ustawowy termin?

Złożyć je niezwłocznie, nie czekając na wezwanie. Z mojego doświadczenia wnioskuję, że zawsze okolicznością łagodzącą jest fakt, że podmiot sam zauważył u siebie nieprawidłowości i chce je naprawić, zanim wykaże je organ. Nawet jeśli nie uda się uniknąć kary, to pamiętajmy, że jej wysokość ma charakter uznaniowy i zależny od stopnia winy zobowiązanego do prowadzenia sprawozdawczości.

Jeśli spełnisz ten warunek, to 2025 roku sprawozdanie utworzysz dwoma kliknięciami

Oczywiście z powodzeniem można skorzystać z rządowego systemu do obsługi BDO, który oferuje wszystkie niezbędne funkcje, aby prowadzić zgodnie z prawem dokumentację związaną z odpadami. W przypadku niewielkich wytwórców i jednoosobowych podmiotów takie rozwiązanie może okazać się optymalne, jednak problem pojawia się w przypadku średnich i większych przedsiębiorstw. Są to nierzadko podmioty o rozproszonej strukturze, z mnóstwem filii, z których każda generuje osobną dokumentację. Na koniec roku wszystkie te dane trzeba zebrać, a potem umieścić w rocznym sprawozdaniu.

6 lat temu w ZEME wyobraziliśmy sobie świat, w którym odpady przemysłowe stają się wartością, a nie problemem. Świat, w którym wszystkie odpady wracają w postaci nowych produktów lub materiałów z powrotem do użytku i stanowią przychód – a nie koszt – dla firmy, która je wytworzyła. Dzięki inteligentnemu opracowywaniu tras między producentami i odbiorcami, odpady odbierane są szybko, logistyka jest tania i generuje dużo mniej emisji CO2. Wystarczy zamówić odbiór w aplikacji na telefonie.

W tym świecie obsługa dokumentacji związanej z odpadami jest prosta, intuicyjna i szybka. Nie wywołuje stresu. Łatwo się połapać w kolejnych zmianach prawnych.

Utopia? Nie, to cel. Po 6 latach działania, w samym 2023 roku zrealizujemy 100 000 odbiorów odpadów, a 90% z nich trafi do recyklingu. Mimo tego sukcesu nadal czujemy, że to dopiero początek, a nasi Klienci i Planeta zasługują na dużo więcej.

Naszym sprzymierzeńcem w drodze do celu są narzędzia cyfrowe. Aby móc skutecznie zarządzać tak dużym strumieniem odpadów, zainwestowaliśmy 10 mln PLN w budowę platformy cyfrowej, w której każdy z odpadów opisany jest ponad trzydziestoma parametrami.

Platforma ZEME 360 pozwala Klientom samodzielnie wycenić swoje odpady, zamówić ich odbiór i obsłużyć formalności (DPR, KEO, sprawozdania roczne – integrujemy się z BDO) czy skorzystać z naszych autorskich indeksów cenowych. To oszczędza czas, a także jest wygodniejsze i bardziej intuicyjne niż korzystanie z rządowego systemu BDO.  

Właśnie ZEME 360 i podejście do odpadów oparte o rozbudowaną bazę danych pozwala na bieżąco przeliczać scenariusze zagospodarowania odpadu i z każdym dniem skuteczniej poddawać je recyklingowi. Dla naszych Klientów przekłada się to na niższe koszty gospodarki odpadami, wyższe poziomy recyklingu, lepszy rating ESG i mniej pracy administracyjnej. 

Dzięki takiemu podejściu, zaufaniu Klientów i dużej determinacji w rozwoju biznesu trafiliśmy do rankingu Deloitte Technology Fast 50 Central Europe – zestawienia najszybciej rozwijających się firm technologicznych w tej części świata – i obecnie obsługujemy 500 zadowolonych klientów na terenie Polski i Niemiec.

W najbliższych dwóch latach rynek odpadów przemysłowych mocno się rozwinie

W 2025 r. zostanie wprowadzony system kaucyjny, który otworzy bardzo wiele możliwości i zapewni wyższe poziomy zbiórki i recyklingu opakowań. Istotne zmiany i nowe wyzwania czekają również firmy budowlane oraz instalacje obsługujące strumień odpadów budowlanych. Średnie i duże firmy już dziś wdrażają raportowanie ESG, które obejmuje gospodarkę odpadami.

Te inicjatywy tworzą nowe potrzeby u Klientów. Firmy szukają jeszcze wydajniejszej logistyki, narzędzi do automatycznej obsługi nowo powstałych procesów i optymalizacji kosztów. 

Odpowiadamy na te wyzwania, rozwijając nasze technologie: wprowadzamy mechanizmy oparte o AI, pogłębiamy integrację wszystkich uczestników rynku w platformie ZEME 360 i dodajemy nowe funkcjonalności. Cel? Recykling 100% odpadów przemysłowych.

Kiedy przychodzi pora na tzw. wietrzenie magazynów odpadowych? Czy odpady można przechowywać „w nieskończoność”? Jakie konsekwencje czyhają na tych przedsiębiorców, którzy zapomną lub celowo przedłużą czas przechowywania odpadu?

Pamiętaj: 3 lata!

Jest to maksymalny dozwolony okres przechowywania odpadów w magazynach oraz placach magazynowych, jeżeli konieczność magazynowania odpadów wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych. Ponadto podmiot magazynujący musi wziąć pod uwagę terminy uzasadniające zastosowanie tych procesów, więc czas trzech lat należy traktować tylko jako najszerszy możliwy horyzont, ale nie będzie on taki sam dla każdego magazynującego.

Przykład: Odpad foliowy HDPE powstaje w procesie produkcji i jest następnie belowany, aby ostatecznie trafić do recyklera. Maksymalny czas magazynowania odpadu wynosi 3 lata od czasu jego wytworzenia do przetworzenia go u recyklera.

Uwaga: 1 rok!

Jeśli magazynujesz odpady, których nie da się przetworzyć w procesie odzysku, a mogą być one zagospodarowane jedynie poprzez składowanie na składowisku odpadów, to dozwolony czas na ich magazynowanie wynosi jedynie 12 miesięcy. W tym czasie magazynujący powinien zebrać odpowiednią ilość odpadu, która zostanie przekazana dalej. Nawet jeśli się to nie uda – odpadu trzeba się pozbyć.

Przykład: W wyniku produkcji kosmetyków powstają osady z zakładowej oczyszczalni ścieków, które ze względu na swój skład mogą być przekazane wyłącznie na składowisko odpadów. Odpad ten magazynowany jest w mauzerach. Wytwórca tego odpadu musi przekazać go kolejnemu posiadaczowi w taki sposób, aby maksymalnie w ciągu roku od daty jego wytworzenia, został zagospodarowany przez podmiot posiadający zezwolenie na unieszkodliwianie odpadów poprzez ich składowanie.

Zapamiętaj: okresy magazynowania się łączą!

Wskazane wcześniej okresy – 3 lata i 1 rok – są liczone łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy danego odpadu, począwszy od wytwórcy, a skończywszy na podmiocie przetwarzającym dany odpad. Tym samym w procesie logistycznym musimy brać pod uwagę interesy i możliwości kolejnych podmiotów przejmujących od nas odpad. Jeśli będziemy zwlekać, to powinniśmy się liczyć z możliwością braku chęci odbioru odpadu od nas lub znacznie wyższymi cenami zagospodarowania. 

Przykład: Przedsiębiorca sporadycznie wytwarza czyściwo i magazynuje je w kontenerze, dorzucając co jakiś czas kolejne później wytwarzane. W ten sposób chce uzyskać ekonomicznie uzasadnioną partię transportową. NIestety czas od wytworzenia pierwszego czyściwa, które znajduje się w tym kontenerze, zgodnie z jego prowadzoną ewidencją odpadów wynosi już 2 lata 11 miesięcy i 15 dni. Po tym czasie decyduje się szybko przekazać cały kontener z czyściwem. Niestety pozostały czas (ok. 2 tygodni), nie pozwala odbierającemu na sprawne przeprowadzenie działań logistycznych w normalnym trybie. W związku z tym cena za odbiór jest kilkukrotnie wyższa, niż standardowo.

Kara: do 1 miliona złotych!

Pilnowanie terminów jest o tyle istotne, że za przekroczenie wyznaczonych okresów magazynowania, mogą zostać naliczone dość wysokie kary administracyjne. Ich wysokość wynika z obowiązującej Ustawy o odpadach i obecnie zamyka się w widełkach nawet do 1 miliona złotych, oczywiście w zależności od skali problemu.

Co należy zrobić? To warto wdrożyć:

• Pamiętaj, aby sumiennie prowadzić dokumentację odpadową, zwracając uwagę na  wszystkie daty związane z początkiem wytworzenia odpadu.
• Rozsądnie planuj procesy produkcyjne, dostawy i przestrzeń magazynową, aby w możliwie krótkim terminie, sprawnie rotować odpadami.
• Co kwartał przeprowadzaj dużą, pełną kontrolę magazynów, aby mieć pełen wgląd w sytuację. Sporządzaj raporty wewnętrzne.
• Na koniec roku postaraj się dodatkowo rozpoznać, które odpady wymagają uwagi i przeznaczenia do przekazania kolejnemu posiadaczowi. Staraj się pozbyć nawet mniejszych ilości odpadów, a następnie lepiej zaplanuj działania w kolejnym roku.
• Skorzystaj z ZEME 360, aby zamówienie transportu odpadu, a także całościowej, atrakcyjnej rynkowo wyceny zagospodarowania, było możliwie najszybsze. W tym celu kliknij poniższy baner i dodaj swój odpad do wyceny.