Informacje prasowe

W gospodarstwach domowych sprawa jest prosta: najczęściej mamy w nich do czynienia z typowymi odpadami komunalnymi, które wytwarzane są na drodze codziennej eksploatacji nieruchomości i wynikają z działań jej mieszkańców. Czy podobnie może być w firmie? Owszem, jest to nawet częsta sytuacja, ale w tym przypadku istnieje dość cienka granica pomiędzy sposobem rozpoznawania kwalifikowalności tego, co ląduje w kontenerze. Dlatego dziś przyglądamy się scenariuszom związanym z odróżnieniem odpadów komunalnych od przemysłowych, a także analizujemy sytuację prawną dotyczącą tego tematu.

Z artykułu szybko się dowiesz:

• Czym jest odpad komunalny?
• Kto jest upoważniony do podpisywania umów z firmami?
• Kiedy powinno się zgłosić wytwarzanie odpadów przemysłowych?
• Dlaczego przedsiębiorcy popełniają błędy dotyczące rodzaju odpadów?
• Jakie kary grożą tym, którzy podczas kontroli wykażą nadużycia w zakresie kwalifikowania odpadów oraz związanych z nimi umów i sposobem odbioru?

Zapraszamy do uważnej lektury!

Wszystko jako odpad komunalny. Czy aby na pewno?

Jaka jest najprostsza definicja odpadów komunalnych? W tym celu należy przyjrzeć się gospodarstwom domowym. W szczególności będzie nas interesował ich charakter, skład, sposób wytwarzania. To nieprawda, że w każdej firmie powstają „śmieci przemysłowe”, chociaż można zakładać, że dzieje się tak w większości miejsc. Posłużmy się dwoma przykładami, dla zobrazowania tego mechanizmu:

Przykład 1 – sklep komputerowy

Podczas prowadzenia osiedlowego sklepu ze sprzętem IT, regularnie odprowadzane są w niewielkich ilościach różnego rodzaju odpady. Najczęściej jest to tektura pochodząca ze zbiorczych opakowań z dostawy, folia typu stretch, pudełka kartonowe po sprzęcie oraz różnego rodzaju śmieci wyrzucane przez pracowników w trakcie dnia pracy (np. opakowania po żywności). W tym przypadku charakter, niewielka ilość, częstotliwość odprowadzania i skład odpadów kwalifikuje je jako komunalne. 

Przykład 2 – zakład produkujący meble

Podczas procesów produkcyjnych związanych z wytwarzaniem mebli na wymiar (z różnych materiałów), zakład produkcyjny gromadzi odpady o różnym charakterze. Są to między innymi resztki płyt MDF, opakowania po farbach, skrawki tworzywa sztucznego, elementy metalowe i inne tego typu. W tym przypadku trudno mówić o odpadzie komunalnym – będzie on kwalifikowany zdecydowanie jako inny niż komunalny, ze względu na ilość oraz szkodliwość dla środowiska.

Warto zdawać sobie sprawę, że sytuacja taka, jak w przykładzie drugim jest analogiczna w wielu innych branżach, w których obserwujemy produkcję: spożywczej, hutniczej, farmaceutycznej czy motoryzacyjnej. Wspólnym mianownikiem jest najczęściej masa takich odpadów, która jest zdecydowanie wyższa, niż w przypadku komunalnych. Co więcej, nie pozostają one neutralne dla środowiska. Dodatkowo warto pamiętać o istnieniu tzw. grupy odpadów niebezpiecznych, które podlegają odrębnym regulacjom i podczas ich wytwarzania należy zwracać szczególną uwagę na ich przechowywanie, dokumentację z tym związaną oraz działania logistyczne dotyczące odbierania.

Burmistrz, wójt, prezydent miasta – to oni są odpowiedzialni za kontrolę

Komu podlegają przedsiębiorcy oraz właściciele nieruchomości, kto ma możliwość przeprowadzenia kontroli i jaki organ powinien mieć pieczę nad podpisywaniem umów z firmami? Aby udzielić odpowiedzi na to pytanie, sięgnijmy do przepisów, a konkretnie zapisów, jakie prezentuje nam ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności artykuł 4a „porządek w gminach” oraz dość obszerny artykuł 6 „sposób wykonania obowiązku czystości i porządku […]”.

Z powyższych aktów wynika, że rada gminy:

• ustala (na drodze uchwały) górną stawkę za odbiór odpadów komunalnych, w tym tych zbieranych selektywnie (warto wspomnieć, że nieselektywne odpady zawsze będą droższe w odbiorze, co również wynika z uchwały),
• może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne
• musi zorganizować odbiór tychże odpadów,
• kontroluje zgodność postanowień umowy z ogólnie obowiązującymi przepisami.

Powyższe zależności dotyczą klasycznej sytuacji, gdy są odbierane odpady komunalne. Co jednak w momencie, gdy postanowimy skorzystać z usług firmy prywatnej zajmującej się wywozem śmieci, albo nie jesteśmy wytwórcą odpadów komunalnych? Wtedy mamy obowiązek wykazania się przed władzami gminy, poprzez udostępnienie przede wszystkim odpowiednich umów, jak również dowodów uiszczanych opłat (art. 6 ust. 1 pkt 2).

Odpad przemysłowy, a komunalny – dlaczego przedsiębiorcy uchylają się od prawidłowego gospodarowania?

Powodem uchybień, które są w Polsce wciąż bardzo częste, jest nierzadko niewiedza przedsiębiorców i brak edukacji związanej z gospodarowaniem odpadami. Drugą przyczyną są oczywiście chęci ograniczania kosztów – zdecydowanie łatwiej jest „wyrzucić śmieci”, błędnie nadając im charakter komunalny. W takim przypadku nie obowiązują nas wszystkie kwestie związane z rejestracją do BDO, nie musimy pilnować procedur związanych z magazynowaniem i zagospodarowaniem. Odpada konieczność opłacenia dodatkowych faktur, prowadzenia osobnej dokumentacji oraz wytyczenia osób odpowiedzialnych za działania z tym związane.

Tymczasem przy takim postępowaniu cierpi oczywiście środowisko: nie dajemy specjalistycznym jednostkom  szans na ponowne przetworzenie odpadów (na drodze właściwych procesów recyklingowych), a niebezpieczne substancje trafiają w miejsca, w których trudno jest zrobić z nimi cokolwiek więcej. 

Kary za odprowadzanie odpadów przemysłowych jako komunalne

Należy zdać sobie jednak sprawę z tego, że nadużycia nierzadko nie pozostają bez echa. Konsekwencje związane z nałożeniem grzywny lub administracyjnych kar pieniężnych mogą być bardzo bolesne dla portfela przedsiębiorcy, a w niektórych przypadkach nawet potrafią zagrozić płynności finansowej w firmie. Na pytania dotyczące skali zjawiska oraz kar odpowiada nasza ekspertka, Anna Michalska-Gawin, Environment Manager w firmie ZEME:

Jak duża jest skala problemu, patrząc z punktu widzenia osoby mającej bezpośredni kontakt z branżą? Czy w Polsce zjawisko błędnego kwalifikowania odpadów przemysłowych jako komunalne można uznać za nagminne?

Nie użyłabym słowa “nagminne”, aczkolwiek jeszcze kilka lat temu słowo to byłoby bardziej trafne niż dziś. Widzę znaczącą poprawę świadomości przedsiębiorców, głównie dzięki wprowadzeniu obowiązku ewidencji odpadów w BDO oraz przeprowadzanym kontrolom. Coraz więcej osób się szkoli, pyta, szuka odpowiedzi, a “poczta pantoflowa” dodatkowo zwiększa zakres rozpowszechniania wiedzy. 

Jaki organ może kontrolować nasze odpady? Czy zazwyczaj jest to proces poprzedzony drogą formalną (np. poprzez pisemne wezwanie do wyjaśnień), lub też od razu pojawia się niespodziewana kontrola na miejscu?

Jeśli chodzi o odpady komunalne, to organem kontrolnym może być Straż Miejska jak i przedstawiciele wójta, burmistrza czy prezydenta danego miasta. Kwestie dotyczące odpadów innych niż komunalne zazwyczaj kontroluje WIOŚ, ale mogą to być również organy wydające decyzje w zakresie gospodarki odpadami tj. przedstawiciele prezydenta danego miasta, starosty czy marszałka. Jeżeli kontrole są planowane, to są zapowiedziane. Wówczas kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Natomiast kontrole na wniosek lub interwencyjne, są nieplanowane i niezapowiedziane.

Co grozi przedsiębiorcom, u których wykryto nieprawidłowości w zakresie klasyfikacji odpadów? Czy firma ma jakiś czas na „wykazanie skruchy” i wdrożenie właściwych procesów?

Chciałabym powiedzieć, że “wykazanie skruchy” jest wystarczające, ale niestety zarówno teoria, jak i praktyka pokazuje co innego. W przypadku kar zagadnienie również należy rozdzielić na te, które dotyczą braku bądź błędnej umowy na odbiór odpadów komunalnych, oraz te, które dotyczą ewidencjonowania odpadów innych niż komunalne. W przypadku, gdy umowa na odbiór odpadów komunalnych nie spełnia wymogów ustawowych tj. np. nie obejmuje co najmniej 5 podstawowych frakcji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wzywa strony umowy do usunięcia uchybień, w terminie określonym w tym wezwaniu. Nieusunięcie uchybień powoduje to, że umowa wadliwa wygasa, zaś organ wydaje z urzędu decyzję zobowiązującą wytwórcę do uiszczania opłat z zastosowaniem górnych stawek. Sam brak umowy grozi karą grzywny wg przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Co do odpadów innych niż komunalne podlegających ewidencji, to nieprowadzenie ich ewidencji albo prowadzenie jej w sposób nieterminowy lub niezgodny ze stanem rzeczywistym, grozi karą administracyjną od 1000 zł do 1 000 000 zł.

Największy strach przedsiębiorcy może zostać rozwią

Luty niezmiennie pozostaje miesiącem, w którym rynek powraca na normalne tory, tuż po grudniowym szczycie i styczniowym spowolnieniu. W tym momencie jesteśmy wstępnie oszacować, jaki będzie cały pierwszy kwartał 2023. Analizując polski rynek, największym wyzwaniem dla papierni pozostaje ogromny wpływ eksportu surowców na ich dostępność lokalną. Przyjrzyjmy się szerzej obecnym trendom i sprawdźmy, jakie zachowania w lutym mogła być istotne dla dalszego rozwoju sytuacji.

W drugim miesiącu 2023 roku, nasz ekspert przeanalizował:

• zachowania eksportowe i związaną z tym sytuację na polskim rynku,
• nastroje w branży za naszą zachodnią granicą,
• ceny makulatury według indeksów.

Pamiętaj!Czytając ten artykuł, zyskujesz nasze spojrzenie na zachowania rynku, uzupełnione o analizę cenową indeksów makulaturowych. Ten artykuł ma przede wszystkim w sposób fachowy przybliżyć sytuację z lutego 2023, a tym samym dostarczyć prognoz na kolejne miesiące, łącząc twarde dane z subiektywną oceną specjalisty.

Zapraszamy do zapoznania się z raportem!

Surowca brakuje, bo jest sprzedawany za granicę

Ceny za makulaturę w Polsce pozostają na dość wysokim (spodziewanym) poziomie. Chociaż na przestrzeni miesiąca mogliśmy obserwować delikatne wahania, a nawet obniżki, to wciąż sytuacja pozostaje dość napięta. W ten sposób tworzy się szereg problemów dla całej branży, która – przypomnijmy – jeszcze nie otrząsnęła się po najgłębszych przemianach, jakie dotknęły ją w roku 2022.

Za komplikacje odpowiadają głównie firmy, które „wyczuły” makulaturową koniunkturę i postanowiły zarobić na skupowaniu bieżących zapasów (nie mylić z niedostępnymi obecnie nadwyżkami), sprzedając je dalej poza granice naszego kraju. Efekt? Surowiec w załadowanych po brzegi kontenerach ląduje głównie w krajach azjatyckich, wykazujących maksymalne zapotrzebowanie. Co ciekawe, eksperci przyglądający się tej sytuacji dostrzegli również, że część zapasów trafia nawet na… Kubę. To bardzo złe wieści dla polskich papierni, w których wciąż brakuje niektórych rodzajów makulatur, w szczególności białych 3.18 oraz 3.05.

Co to oznacza dla marcowych przewidywań?

Nie da się ukryć, że zakłady przetwórcze w Polsce będą musiały prędzej niż później rozwiązać ten problem. Sprawa ta ma podłoże czysto biznesowe i poniekąd spekulacyjne, więc zadaniem lobby makulaturowego będzie ponowne ściągnięcie zainteresowania dostawców na lokalny rynek. Może to oczywiście wiązać się z ponownymi podwyżkami cen, aczkolwiek zdaniem ekspertów nie powinniśmy się spodziewać rewolucji w tym zakresie. Póki co, spoglądamy w niedaleką przyszłość przez pryzmat stabilizacji; większe wahania nie są przewidywane.

W Niemczech jest taniej!

To nie koniec informacji powiązanych z eksportową sytuacją. Gdy spojrzymy na wykresy popularnej makulatury 1.04, to możemy zaobserwować, że na rynku niemieckim ceny są niższe niż w Polsce. Czy to oznacza, że za zachodnią granicą eksport przestał funkcjonować? Wręcz przeciwnie! Tam także obserwowany jest wzmożony ruch kontenerów z makulaturą drogą morską.  Taka sytuacja występuje obecnie – co dość oczywiste – głównie na terenie północnych Niemiec.

Sekret tkwi jednak w tym, że zapasy w Niemczech były o wiele większe, niż te w Polsce. Stąd tamtejsze papiernie nie odczuwają ogromnych różnic, bo wciąż mają magazyny wypełnione materiałem, który mogą przetwarzać. Czy to się zmieni? W dłuższym terminie prawdopodobnie tak, bo w tym momencie pozyskiwanie surowców z rynku w Niemczech również nie jest zbyt obfite.

Jako ciekawostkę warto też podać, że nieco dalej, bo w istotnej ma makulaturowej mapie Europy Austrii, w lutym zaobserwowano znaczne zmniejszenie zainteresowania sortem 3.12. Powodem jest duży przestój największego odbiorcy CEK, czyli grupy MM.

Szybkie spojrzenie na indeksy

Zerkając na styczniowe indeksy EUWID, odnotowujemy:

1.02 – spadek o 6 euro,

1.11 – największy spadek w notowaniach: o 16 euro,

1.04 – symboliczny spadek o 3,5 euro,

2.06 – kontynuacja dużego spadku z grudnia, tym razem o 9 euro.

Szeroko patrząc na rynek makulatury możemy zatem zaobserwować, że wiele będzie tym razem zależało od skoncentrowanych działań wielu – również mniejszych – firm. To bardzo istotne, aby prowadzona była spójna polityka względem zagadnień dotyczących eksportu. Czy wygra chęć większego zysku, czy też może uda się doprecyzować działania wspierające lokalny rynek? Najbliższe miesiące powinny przynieść nam jasną odpowiedź na to pytanie.

Zmiany w prawie dla gospodarujących odpadami. Na co czekamy w 2023 roku?

System prawny w Polsce jest dość zawiły, bez chwili zawahania się potwierdzi to każdy prowadzący w tym kraju swoje działania biznesowe. Dlatego pierwszym krokiem każdego przedsiębiorcy powinno być dostosowanie własnej działalności do obecnych norm i zobowiązań. Zrozumienie wymogów ustawowych, unijnych i samorządowych, to najszybsza droga do uniknięcia kar i budowy solidnych fundamentów, również w zakresie gospodarowania odpadami. Czy to wystarczy? Dla bieżących potrzeb tak, ale najsprytniejsi zawsze starają się dowiedzieć więcej. Właśnie dla takich osób przygotowaliśmy wraz z naszą ekspertką zestawienie czterech najistotniejszych zmian prawnych w 2023 roku.

O czym dowiesz się z tego artykułu? Przeczytaj:

• Jakie nowości czekają nas w obrębie ustawy o gospodarowaniu odpadami?
• Co dalej z selektywnym zbieraniem odpadów budowlanych?
• Kto musi pamiętać o wygasających terminach zezwoleń?
• Czy długo wyczekiwany system kaucyjny zostanie wprowadzony w 2023 roku?

Pamiętaj, że informacje zawarte w tym artykule są jedynie wskazówką i naznaczeniem pewnych kwestii, które prawdopodobnie będą ulegały przemianom lub są w trakcie prac legislacyjnych. Warto wziąć je pod uwagę, szukając strategii na kolejne kwartały tego roku, nie zaprzestając jednocześnie śledzić oficjalnych informacji, które są najważniejszym i wiążącym źródłem dla każdego przedsiębiorcy.

Gospodarowanie odpadami – projekt zmian w ustawie

Dla podmiotów gospodarujących odpadami istotna wiadomość jest taka, że bieżący rok będzie obfitował w wiele zmian. Stanie się tak ze względu na zakończenie prac przygotowawczych związanych z nowym brzmieniem ustawy, które zostały zakończone pod koniec 2022 roku. W marcu 2023 sejm przegłosował zaproponowaną przez partię rządzącą nowelizację, bez uwzględnienia poprawek opozycji. Tym samym ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej trafiła do senatu i można spodziewać się jej rychłego wejścia w życie. Czego będzie dotyczyć? Oto najistotniejsze zmiany z punktu widzenia firm mających styczność z odpadami:

• Konieczność uzyskania wpisu w BDO przez punkty handlowe i gastronomiczne operujące na opakowaniach jednorazowych z tworzyw sztucznych. Nowa ustawa wprowadza świeżą kategorię, której obecność zmusi do zapoznania się z BDO dziesiątki tysięcy przedsiębiorców w Polsce.
• Zmiany w zakresie sprawozdawczości. W tym przypadku również mamy do czynienia z koniecznością ewidencjonowania produktów z tworzyw sztucznych o charakterze jednorazowym. Przedsiębiorcy wprowadzający do obrotu takie produkty będą zobowiązani również do uiszczenia opłat (20 groszy za kilogram).
• Zwiększone zapotrzebowanie na recyklat. Zawartość recyklatu w butelkach już w 2025 roku będzie wynosić minimum 25%, a pięć lat później – 30%. Z pewnością sytuacja ta pogłębi trend wzrostowy w zakresie popytu na określone odpady z tworzyw sztucznych.

Komentarz ekspertki ZEME:

Projekt ma na celu transpozycję do przepisów krajowych postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko. Termin na wdrożenie nowych przepisów upłynął 3.07.2021 r.

W projekcie zmiany ustawy można zauważyć zmianę niektórych definicji oraz dodane całkiem nowe. Wprowadzono m.in. obowiązek pobierania opłaty przez przedsiębiorców prowadzących jednostki handlu detalicznego, jednostki handlu hurtowego, jednostki gastronomiczne lub pakujących i oferujących napoje lub żywność za pomocą urządzenia vendingowego od nabywającego produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wymienione w załączniku nr 6 do projektu ustawy będące opakowaniami lub napoje lub żywność pakowane przez danego przedsiębiorcę w te opakowania. Opłata nie będzie pobierana, gdy w jednostce są sprzedawane fabrycznie zapakowane produkty w opakowaniach, których dotyczy załącznik nr 6 do ustawy - wówczas to użytkownik końcowy będzie zobowiązany do opłaty. Ddatkowo przedsiębiorcy prowadzący jednostki handlu detalicznego, jednostki handlu hurtowego lub jednostki gastronomiczne będą mieli od 1.01.2024 r obowiązek zapewnienia nabywcom dostępności w sprzedaży opakowań wielokrotnego użytku lub opakowań wytworzonych z materiałów innych niż tworzywa sztuczne. Obowiązek ten nie dotyczy urządzeń vendingowych. Nowe przepisy przewidują zakaz wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzywa sztucznego (wymienionych w załączniku nr 7 do ustawy) oraz produktów wykonanych z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych oraz nakaz zamieszczania na produktach lub ich opakowaniach (wymienionych w załączniku nr 8 do ustawy) stosowanych oznaczeń. W przypadku wprowadzania do użytku produktów jednorazowego użytku z tworzywa sztucznego wymienionych w załączniku nr 9 konieczne będzie ponoszenie kosztów związanych z zagospodarowaniem odpadów powstałych z tych produktów.  Od 1.07.2024 r. zakrętki i wieczka wykonane z tworzyw sztucznych, w jednorazowych opakowaniach na napoje będących pojemnikami z tworzyw sztucznych o pojemności do trzech litrów, będą przymocowane do tych pojemników podczas etapu użytkowania napoju (z pewnymi wyjątkami).

Anna Michalska-Gawin — Environment Manager, ZEME

Uważni obserwatorzy roszad prawnych na rynku gospodarowania odpadami z pewnością już w 2021 roku zauważyli, że w zakresie segregacji odpadów budowlanych szykują się spore zmiany. Miało pojawić się aż sześć nowych frakcji, a nieprzestrzeganie obowiązku ich segregowania skutkowałoby nałożeniem dużych kar administracyjnych.

Dlaczego napisaliśmy, że „miało się pojawić”? Bo zakładana pierwotnie przez ustawodawcę data wejścia w życie 1 stycznia 2023 jest już nieaktualna – nowości zostały przesunięte na początek 2025 roku. Mimo wszystko podpowiadamy, że segregacją warto zainteresować się już teraz, pomimo braku nakazów prawnych i kar w tym zakresie. Takie postępowanie może okazać się dość intratne dla niektórych przedsiębiorców, ponieważ pewne materiały mają na rynku zdecydowanie większą wartość. Specjalną strategię związaną z maksymalizacją przychodów już dziś pomogą przygotować eksperci ZEME – zapraszamy do kontaktu! Również wcześniejsze przygotowanie się pod względem logistycznym na nadchodzące za niecałe dwa lata zmiany, z pewnością już teraz przyniesie korzyści w postaci lepszego przygotowania do nowych obostrzeń w 2025 roku.

Akt prawny:

Zmiany dotyczące ochrony środowiska mają tendencję do bycia ogłaszanymi niejako „przy okazji” innych spraw. Również w tym przypadku ustawodawca umieścił zapisy związane z przesunięciem terminów w akcie, który dotyczył rynku gazu.

O tym przedsiębiorcy muszą pamiętać: wygasające pozwolenia

Gdy w 2012 roku wprowadzona została zupełnie nowa ustawa o odpadach, wymusiła ona na pewnych grupach przedsiębiorców ścisłe zastosowanie się do nowego prawa. Jedną z konsekwencji była konieczność uzyskania pozwoleń na zbieranie lub przetwarzanie określonych odpadów. Co więcej – znacząca liczba takich dokumentów była wydawana do 2015 roku, dla wszystkich podmiotów ówcześnie „łapiących się” na nowe regulacje. Pamiętajmy, że ważność takich zezwoleń wynosi 10 lat, później wymagane jest ich odnowienie.

Oznaczałoby to, że część przedsiębiorców już jest… po terminie. Tak się jednak nie stało, bo ze względu na wiele trudności związanych ze stanem zagrożenia epidemicznego, termin ostatecznego zobowiązania w tym zakresie został w ostatnim momencie dla wszystkich przedłużony do 17 listopada 2022.

Zatem, jeśli posiadasz aktualne zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów wydane tuż po 2012 roku, to jak najszybciej zainteresuj się jego przedłużeniem. Ustawodawca zaznaczył, że wniosek o wydanie nowego zezwolenia należy złożyć najpóźniej trzy miesiące przed upływem dotychczasowego terminu ważności. W przypadku zrealizowania takiego scenariusza – jeśli nie pojawią się dodatkowe problemy – uprawnienia zachowają swoją ciągłość.

Warto sprawdzić:

Przedłużenie terminów zostało ogłoszone dość niespodziewanie w ustawie, której tytuł wskazuje jedynie na tematykę związaną z energią elektryczną. Nie mniej tego znalazły się tam zapisy dotyczące gospodarowania odpadami.

System kaucyjny w Polsce. Kiedy w 2023?

Ciekawe zjawisko obserwujemy również w segmencie mocno ocierającym się o potrzeby społeczne. Od lat w dyskursie publicznym pojawia się kwestia tzw. opłaty kaucyjnej, czyli pewnej kwoty dodawanej do butelek szklanych i z tworzywa sztucznego, jak również puszek stalowych. Taki zabieg już od lat z powodzeniem jest stosowany za naszą zachodnią granicą, jak również w innych krajach UE. Nastroje Polaków pod tym względem są jednoznaczne; ze względu na ochronę środowiska, porządek i możliwość zintensyfikowania działań recyklingowych, zdecydowanie popieramy wprowadzenie opłaty kaucyjnej.

Sprawa ugrzęzła niestety na trudnej drodze legislacyjnej, nie pomaga również lobby samorządowe. Z powodów logistycznych, także część przedsiębiorców patrzy na ten projekt mniej przychylnym okiem. Ze względu na szereg trudności, w tym przedłużające się konsultacje, ewentualna ustawa nie wyszła jeszcze poza sferę projektową w Rządowym Centrum Legislacji.

Czy ta sytuacja zmieni się w 2023 roku? Jest ku temu duża szansa, bowiem zapewnienia związane z wprowadzeniem opłaty kaucyjnej pojawiły się już w 2019 roku w ramach rządowego exposé, wygłaszanego w tamtym czasie przez premiera. Istnieje prawdopodobieństwo, że ekipa rządząca będzie chciała wywiązać się z obietnic przed końcem kadencji, tym bardziej, iż projekt cieszy się poparciem społecznym. Nie zapominajmy również, że sprawa jest szeroko dyskutowana od wielu miesięcy, zatem to najwyższy czas, aby rzecz trafiła do sejmu. Dlatego wszyscy przedsiębiorcy, których mogą dotyczyć ewentualne obowiązki związane z opłatą kaucyjną, powinni w bieżącym roku z większą uwagą przyglądać się wszystkim informacjom płynącym na ten temat z Warszawy.

Więcej szczegółów:

Prowadzenie niewielkiej firmy generuje sporo dylematów prawnych, pojawia się też mnóstwo przestrzeni, które wymagają każdego roku gruntownego sprawdzenia i odpowiedniego poukładania dokumentacji. To oczywiście ogromne wyzwanie, ale jeszcze większe czyha na kadrę kierującą rozbudowanymi przedsiębiorstwami, zatrudniającymi setki pracowników, w tym np. sieciami handlowymi. Ze względu na ich rozbudowaną strukturę – logistyczną, personalną, majątkową i biurową – poprzeczka ląduje o wiele wyżej. Nietrudno o przeoczenie, zwykły błąd, bądź brak rozeznania w najnowszych zmianach legislacyjnych. Oczywiście w takiej sytuacji kary mogą być bardzo dotkliwe!

W dzisiejszym artykule: sprawdzamy rodzaje zagrożeń związane z brakiem pozwoleń, prezentujemy trzy gotowe ścieżki: najdroższą, optymalną i ryzykowną, pokazujemy gotowe rozwiązanie, oparte o doświadczenie specjalistów.

Najpierw sprawdźmy, jakie konsekwencje mogą się zrodzić w wyniku nieodpowiedniego zabezpieczenia warstwy formalnej w firmie. Zagrożenia związane z brakiem pozwoleń Przedsiębiorca wprowadzający na rynek opakowania (również np. w formie opakowań do wysyłki produktów) ma obowiązek zgłoszenia tego faktu do BDO, a następnie prowadzenia odpowiedniej ewidencji. Jeszcze więcej formalności czeka na tych, którzy wytwarzają różnego rodzaju odpady. Sporo zagrożeń wynika też z niewiedzy oraz niedostosowania procedur do stale zmieniających się wymogów:

• Brak ewidencji odpadów: wojewódzki inspektor ochrony środowiska może nałożyć karę pieniężną od 1000, do aż 1 000 000 zł.
• Brak rejestracji w BDO, jak również brak sprawozdawczości oraz niewysłanie w terminie ich korekt: kara grzywny (do 5 000 zł) lub pozbawienia wolności, a także administracyjna kara pieniężna (od 1000 do 1 000 000 zł),
• Działania na szkodę ochrony środowiska: wg. ustawy, która weszła w życie 17 sierpnia 2022 (Dz.U. 2022 poz. 1726), przy prawomocnym wyroku sądowym ma ustalić nawiązkę w kwocie od 10 000 do 10 000 000 zł na rzecz NFOŚiGW.

To tylko niektóre z przykładów nieprzyjemności, jakie czekają na przedsiębiorców, którzy nie zauważą braków formalnych lub nie dopilnują pracowników w centrali i poza nią. Aby temu przeciwdziałać, można wykorzystać jedno z gotowych wdrożeń.

Rozwiązanie najdroższe: własny dział środowiskowy

Czy duże przedsiębiorstwo powinno inwestować we własny dział środowiskowy? To kwestia sporna: wielu specjalistów zaleci takie rozwiązanie jako bezkompromisowe, ale również sporo osób dokona szybkiego rachunku i podważy jego sens ekonomiczny. Komfort związany z wdrożeniami prawno-środowiskowymi ma bowiem kilka skutków finansowych, jasno odznaczających się w budżecie rocznym: Pensje specjalistów z dziedziny ochrony środowiska są wysokie. Według danych portalu wynagrodzenia.pl ze stycznia 2023 roku, mediana zarobków starszego specjalisty to 5500 zł brutto. Warto wiedzieć, że to badanie nie precyzuje specjalizacji – przy każdej niszy rynkowej miesięczne zarobki mogą poszybować nawet powyżej kilkunastu tysięcy miesięcznie. Dlaczego? Między innymi przez to, że osoby działające w HR mają nierzadko problem ze znalezieniem osób z odpowiednimi kompetencjami! Szkolenia to dodatkowy koszt dla przedsiębiorcy. Prawnicy potrzebują ciągłego aktualizowania wiedzy i poszerzania swoich umiejętności, w tym dostosowywania ich do wielowątkowych wdrożeń na gruncie prawa krajowego i unijnego.

Dodatkowy dział, to konieczność zorganizowania przestrzeni i narzędzi do pracy. W zależności od liczebności, wyposażenie i wydzielenie stanowisk, w tym również zapewnienie odpowiedniego oprogramowania, może znacząco pogłębić wydatki. Teoretycznie zyskujemy komfort działania „we własnym ogródku”, ale nakłady – mogące sięgać nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych miesięcznie – będą w wielu przypadkach racjonalną blokadą. Warto przy okazji zauważyć, że trudno o specjalistów z zakresu ochrony środowiska działających w profilu uniwersalnym, więc koordynacja działań biznesowych na wielu frontach będzie wymagała również fragmentacji samych stanowisk.

Rozwiązanie ryzykowne: audyt wewnętrzny i baczna obserwacja zmian

Mając na uwadze powyższe koszty, część przedsiębiorców decyduje się na wzięcie spraw we własne ręce. Polega to na rozdzieleniu zadań dotyczących rozliczeń w zakresie wprowadzonych opakowań na polski rynek, logistyki odpadowej oraz spełnienia wymogów prawnych, pomiędzy pracowników różnych działów, zarówno wyższego, jak i niższego szczebla. To zdecydowanie najtańsza opcja, ale też bardzo ryzykowna: jeden błąd może pociągnąć za sobą lawinę innych. Nierzadko zadania powiązane z monitoringiem tego, czy firma posiada odpowiednie pozwolenia, są przerzucane na księgowość, a jeszcze częściej dział BHP.

O kompletność dokumentacji mają dbać lokalnie kierownicy placówek oraz regionu, a następnie komunikować do centrali wszystkie niezbędne działania, naruszenia i problemy. To właśnie w tym miejscu następuje najwięcej nieporozumień i ewentualnych braków, które mogłyby w szybkim tempie zostać wychwycone przez doświadczonych specjalistów. Jako że łańcuch ten jest niepełny, to można liczyć jedynie na przytomność umysłu specjalistów BHP oraz wysokie kompetencje nadzorcze menedżerów. Co w momencie, gdy zabraknie wiedzy prawnej? 

Rozwiązanie optymalne: outsourcing zadań

Trzeci sposób ma za zadanie zarówno zoptymalizować koszt obsługi prawnej, jak i wypełnić luki kadrowe w kilku miejscach w firmie. Jest to niezwykle popularna metoda prowadzenia działań nie tylko w obrębie gospodarki odpadami, ale też w innych dziedzinach. Moda na outsourcing ma solidne podstawy ekonomiczne, ale do poprawnego działania całego mechanizmu warunek jest jeden: kooperacja z właściwym partnerem biznesowym – zaangażowanym, doświadczonym i umiejącym szybko reagować. Zatem które „luki” można zapełnić specjalistami z zewnątrz? Oto najważniejsze obszary: Audyt dotychczasowych działań. Kontrola już wdrożonych schematów i norm, to podstawa do odnalezienia problemów i ewentualnych braków wśród pozwoleń.

Doradztwo prawne w centrali firmy oraz w ośrodkach lokalnych. Punktowe docieranie do osób odpowiedzialnych za poszczególne etapy realizacji zadań, to najlepsza metoda na eliminację „słabych ogniw”, np. poprzez intensywne szkolenie lub odpowiedni podział nadmiaru zadań. Kontrola procesów przepływu informacji. Po sumiennym rozpoznaniu i rozplanowaniu niezbędnych czynności firma zewnętrzna powinna przejść do etapu kontroli i dalszego doradztwa. Stale zmieniające się przepisy, roszady personalne w centrali, wprowadzenie nowych jednostek do obiegu – to wyzwania, które pojawiają się zawsze w dynamicznych i dobrze rozwiniętych projektach. Dysponując takim zaangażowaniem po stronie partnera zewnętrznego, można liczyć na bardzo dobry przelicznik finansowy względem prowadzonych czynności, a jednocześnie zyskać pewność, że firma nie będzie narażona na kary związane z niedopatrzeniami formalnymi.

Nie wiesz od czego zacząć? Potrzebujesz audytu? Zgłoś się do specjalistów ZEME!

Zgodnie z obietnicą, prezentujemy też gotowe rozwiązanie: zatrudnienie gotowego do działania, komunikatywnego, dysponującego najświeższą wiedzą zespołu fachowców ZEME!

Jeśli w twojej firmie zachodzi potrzeba prowadzenia dokumentacji (a prawdopodobnie tak właśnie jest) związanej z recyklingiem, odpadami, opakowaniami i kwestiami dotyczącymi ochrony środowiska, to możesz śmiało skorzystać z naszego know-how: współpracujemy z dużymi przedsiębiorstwami – najczęściej liderami rynku – w Polsce i za granicą, zatrudniamy osoby wyspecjalizowane pod kątem prawnym, które stale aktualizują swoją wiedzę i przechodzą kompleksowe szkolenia, mamy w pamięci kilkadziesiąt różnych case studies, co daje nam możliwość trafnego reagowania w naprawdę szybkim tempie, doskonale poruszamy się w specyfice działań prowadzonych przez sieci handlowe, monitorujemy logistykę i usprawniamy kontakty z innymi partnerami zewnętrznymi, możemy odpowiednio przeszkolić pracowników twojej firmy, aby sprawy prowadzone w centrali były kończone zawsze z sukcesem.

W Polsce nie ma bardziej doświadczonego i wyspecjalizowanego w tej dziedzinie zespołu niż stale rozwijające się ZEME! Dzielimy się wiedzą, rozwiązujemy problemy i wdrażamy metody zapobiegania, wszystko według indywidualnie ustalanego zakresu usług. Zapraszamy do wyboru najdogodniejszej ścieżki porozumienia się z nami – osobiście, mailowo, telefonicznie – w zakładce kontakt na górze strony!

Wszyscy odczuwamy skutki inflacji, wojny w Ukrainie, sankcji na Rosję i problemów związanych z COVID-19. Podwyżki cen widać szczególnie w sklepach; głębiej do portfela muszą sięgnąć zarówno hurtownicy, jak i odbiorcy detaliczni. Czerwiec dał nam nadzieję w kierunku lekkiego odwrócenia tego trendu lub chociaż rozsądnej stabilizacji. Nic z tego – lipiec dla rynku makulatury upłynął pod znakiem wzrostów i problemów z dostępnością surowca. Czy w najbliższych miesiącach doczekamy się oczekiwanych od dawna spadków?

Czytając raport, zyskujesz nasze spojrzenie na zachowania rynku, uzupełnione o analizę cenową indeksów makulaturowych. Ten artykuł ma przede wszystkim w sposób fachowy przybliżyć sytuację z lipca 2022 i dostarczyć prognoz na kolejne miesiące, łącząc twarde dane z subiektywną oceną specjalisty.

Tym razem nasz ekspert analizuje:

• Jakie problemy dotknęły rynek europejski?
• Czy eksport wciąż funkcjonuje jak należy?
• Jak kształtowały się ceny poszczególnych indeksów?
• Który kierunek obierze makulatura w przyszłych miesiącach?

Zapraszamy do dalszej lektury!

Europa – czy cena makulatury w lipcu dotarła już na szczyt?

Na Starym Kontynencie w lipcu wciąż obserwowaliśmy wzrosty cen makulatury. Jednak nie były one aż tak drastyczne, jak w poprzednich miesiącach. Co pocieszające, wielu znawców branży widzi już maksymalny szczyt możliwości cenowych i prorokuje szybkie spadki. Ponadto producenci tektury falistej zaczynają mieć już problemy ze sprzedażą produktów gotowych przy tak wysokich kwotach. Czy dobrym pomysłem w tej sytuacji będą próby obniżenia cen surowca? W tej sytuacji można by się spodziewać bardzo szybkiej zmiany w obrębie wycen wcześniej wspomnianych produktów gotowych.

W lipcu papiernie miały największy problem ze znalezieniem gazety 1.11, która osiągnęła maksymalny wzrost, właśnie ze względu na jej globalne niedobory. Dodatkowo wszystkie inne substytuty tej makulatury również poszybowały w górę, co spowodowało duże zamieszanie na rynku. W efekcie obserwowaliśmy wyjście z dotychczasowego progu cenowego w postaci znacznego przewyższenia. Warto wspomnieć, że nadal brakuje też celulozy. Tym samym papiernie przestawiają się z pulpy celulozowej na makulaturę z recyklingu, a to spowodowało również wzrost cen makulatur białych.

Co jeszcze działo się w Europie? Renewi zakończył przejęcie PARO w Holandii po uzyskaniu zgody organu ochrony konkurencji – to dość istotna informacja z holenderskiego rynku. Tymczasem firma ALBA – zajmująca się gospodarką odpadami – w wyniku pożaru pod koniec lipca straciła magazyn w swoim zakładzie w Pforzheim, w Niemczech. Warto nadmienić, że trwające w tym miesiącu przestoje w papierniach tektury falistej w Niemczech, mają również odzwierciedlenie w popycie na makulaturę jak i na produkt gotowy.

Eksport słabnie. Jest gorzej, niż przewidywano

W lipcu eksport osłabł bardziej, niż sądzono. Znacznie gorzej rozwijał się w trakcie całego miesiąca. Ceny lokalne nadal były wyższe niż eksportowe i w związku z tym sprzedaż w eksporcie była słabsza. Każdy spodziewał się, że po kryzysie COVID-19 wszystko szybko się odbuduje i sytuacja w wielu dziedzinach wróci do normy. Wśród przewidywań i pragnień prognozowano również duże zapotrzebowanie, nikt jednak nie przewidział wszystkich innych, powiązanych obecnie problemów gospodarczych, z którymi boryka się cała EU.

Ceny w lipcu

Jakie w tym miesiącu obserwowaliśmy trendy cenowe?

• makulatury brązowe (grupa 1 oraz grupa 4) notowane były lekko w górę lub stabilne, jednak zapotrzebowanie było nadal duże przy niskiej podaży towaru,
• grupy makulatur 3 i 2, w tym 3.02 ścinka drukarska, akta biurowe 2.05/2.06 oraz 3.10 multidruck prezentowały się stabilnie, ale można na rynek wciąż duży wpływ miało zapotrzebowanie papierni produkujących papier toaletowy i produkty higieniczne,
• CEK 3.12 i 3.13 również w górę nawet o około 10-15 eur/t,
• ceny 3.05 i 3.18 w lipcu delikatnie wzrosły i osiągnęły poziom (w zależności od regionu) od 400 do 450 eur/t exw za 3.05 oraz od 480 do 540 eur/t za 3.18,
• makulatura gazetowa 1.11, 2.01 i 2.03.01 nadal w górę.

Przyjrzyjmy się jeszcze dokładniej cenom z poszczególnych indeksów.

Analiza indeksów

Index PIX pokazał w pierwszym tygodniu lipca w kartonie 1.04 wartość 220,52€, co oznaczało wzrost o około 10 eur/t miesiąc do miesiąca. Podsumowując sytuację od czerwca, jest to już 20 eur/t na plusie. Cały miesiąc zakończył się w ostatnim tygodniu lipca 2022 w kartonie 1.04 na poziomie 223,83€, co stanowiło już różnicę tylko 4 eur/t miesiąc do miesiąca. Wzrost lekko wyhamowywał.

Gazeta 1.11 w indeksie PIX pokazała w pierwszym tygodniu lipca 2022 wartość 273,44€, a koniec lipca 2022 notowania zakończyły się wartością 298,29€. Były to zatem przyrosty ok. 23-25 eur/t miesiąc do miesiąca. Zainteresowanie gazetą było ogromne, a wszystkie przetargi osiągały potężne zwyżki. Średnia cena indeksowa 1.11 w lipcu 2022 wynosiła 286,94€, to prawie 27 eur/t więcej niż w czerwcu.

Optymistyczna prognoza?

W branży coraz częściej mówi się o nadchodzących spadkach cen. Nie bez znaczenia są problemy związane z gospodarowaniem największych recyklerów oraz papierni. Ostatecznie cała sytuacja musi ulec zmianie, aby przedsiębiorstwa te mogły wrócić do normalnego rytmu pracy. Obserwacja ostatnich miesięcy nasuwa wniosek, że cenowa wspinaczka na szczyt już raczej się zakończyła, a tym samym – wolniej lub szybciej, tego nie wie nikt – nastąpi oczekiwany spadek cen.

Gdzie możemy spotkać tworzywa sztuczne? Jest ich na tyle dużo, że obecnie prawidłowo zadane pytanie powinno przyjąć postać bliższą brzmieniu: „gdzie nie są one wykorzystywane?”. Wystarczy rozejrzeć się dookoła: sprzęty elektroniczne, opakowania na jedzenie, rzeczy codziennego użytku, akcesoria domowe, rozwiązania przemysłowe – wszędzie tam (i w wielu innych miejscach) są stosowane tworzywa. Fakt jest też taki, że z pewnością nasza cywilizacja nie znalazłaby się w tym punkcie, w którym jest teraz, gdyby nie np. polimery. Oczywiście ten stan rzeczy niesie ze sobą zarówno mnóstwo pozytywnych skutków, jak i zagrożeń. Dlatego dziś wnikliwie przyjrzyjmy się temu, czym są tworzywa sztuczne, jakie rodzaje występują najczęściej wokół nas i które właściwości są dla nich najbardziej charakterystyczne.

W tekście odpowiemy na pytania:

• Jakie wyróżniamy rodzaje tworzyw sztucznych?
• Na czym polegają praktycznie nieograniczone możliwości ich zastosowania?
• Które cechy sprawiają, że tworzywa stały się solą w oku ekologów?

Kwestii do poruszenia jest tym razem sporo, zapraszamy do lektury!

Rodzaje tworzyw sztucznych

Istnieje przynajmniej kilka metodologii podziału dla tworzyw sztucznych. W naszym ujęciu istotne będzie przede wszystkim pochodzenie podstawowego składnika: sztuczne lub naturalne. Wybieramy wtedy wśród polimerów syntetycznych i zmodyfikowanych polimerów naturalnych oraz tzw. biotworzyw.

Oprócz tego w ramach rozróżniania rodzajów tworzyw sztucznych można jeszcze doszukiwać się konkretnych różnic w strukturze chemicznej oraz tego, jakie właściwości fizykochemiczne prezentuje dany materiał w momencie jego przetwarzania. W konsekwencji docieramy też do skatalogowania według cech, jakie interesują odbiorcę końcowego, czyli między innymi określona odporność tworzywa i inne jego własności mechaniczne, które decydują o obszarze zastosowań. Pod tym względem najprościej dokonać podziału na termoplasty, duroplasty i elastomery, o których kilka słów poniżej.

Syntetyczne tworzywa sztuczne

Z tworzywami sztucznymi dość mocno kojarzy się ich skomplikowany skład. W obrębie jednego materiału nierzadko występują zarówno barwniki i pigmenty, plastyfikatory, stabilizatory, zmiękczacze, jak i napełniacze. Dodatków modyfikujących (chemicznych) może być zatem całkiem sporo, dzięki czemu jest też dość dużo opcji na tworzywa sztuczne przygotowane z myślą o skrajnie odmiennych zastosowaniach, bazujących na nadanych im wcześniej właściwościach. Dzielimy je na:

Termoplasty

Są one tworzywami sztucznymi, które mają bardzo ciekawą właściwość: podczas ogrzewania miękną i stają się w pełni plastyczne, natomiast po ostudzeniu twardnieją. Można do nich zaliczyć popularny polietylen, jak również polistyren i poliamidy. Gdzie wykorzystywane są termoplasty? Przykładowo tworzywa termoplastyczne możemy bardzo często spotkać w przemyśle zabawkarskim, przy produkcji butelek i folii, wielu różnych kształtek oraz akcesoriów AGD.

Istotną cechą tworzyw sztucznych z grupy termoplastów jest ich podatność na ponowne przetwarzanie. Można to robić wielokrotnie, jednak mając na względzie, że z czasem materiały składające się na recyklingowany przedmiot, ulegają w pewnym stopniu degradacji.

Duroplasty

Do grupy duroplastów należą między innymi żywice epoksydowe (tworzywa reaktywne) i poliestrowe. Ich właściwość wiąże się z procesem sieciowania, czyli utwardzenia. Jest to działanie nieodwracalne, jednokrotne, czasami określane również jako polireakcja – po jego dokonaniu duroplasty otrzymują swój ostateczny kształt i odporność mechaniczną. Cechuje je istotna dla danego zastosowania:

• pełna stabilność pod względem wymiarów,
• duża sztywność,
• niestety są też stosunkowo kruche,
• ale za to nietopliwe, nierozpuszczalne i elektroizolacyjne.

Duroplasty mogą być utwardzone przez chemiczne odczynniki reagujące na związki wielkocząsteczkowe, jak również po prostu pod wpływem wysokiej temperatury.

Elastomery

Przemysł tworzyw sztucznych jest też coraz częściej kojarzony z rynkiem tworzyw polimerowych. Elastomery można skojarzyć z jedną, bardzo ważną cechą: w swojej ostatecznej postaci są wciąż podatne na odkształcenia związane z przyłożeniem odpowiedniej siły (działaniem mechanicznym). Najlepszym przykładem są gumy, również te na bazie zwykłego kauczuku. W tym momencie należy wspomnieć, że tylko część z nich pozostaje wytworzonych sztucznie, bowiem spora grupa to również kompozyty na bazie naturalnej.

Tworzywa sztuczne pochodzenia naturalnego

Stosowanie tworzyw sztucznych stało się tak powszechne, że oprócz masowej produkcji wytworów syntetycznych, postanowiono zrobić ukłon w stronę środowiska i zająć się opracowaniem tzw. biotworzyw. Najściślejszym terminem obejmującym koncepcję ich cyklu życia jest biodegradowalność, czyli chęć poradzenia sobie z największą wadą tworzyw (długim czasem rozkładu). Biotworzyw nie da się jednak wykorzystywać wszędzie, co związane jest z ich nadmierną kruchością, brakiem sztywności i odporności na rozciąganie. Świetnie sprawdzają się za to w niektórych zastosowaniach medycznych i przy produkcji przedmiotów jednorazowego użytku.

ZEME wsparciem dla biznesu

Temat tworzyw sztucznych nierozłącznie wiąże się z rosnącą potrzebą ich ponownego przetworzenia. ZEME zajmuje się nie tylko edukacją z zakresu opisywania właściwości takich materiałów, ale przede wszystkim jest przedsiębiorstwem dającym realne wsparcie swoim partnerom biznesowym. Prowadzisz działalność, w której są generowane różnego rodzaju odpady? ZEME jest tym adresem, pod który chcesz trafić! Zobacz, jak wyglądają nasze procesy wdrożeniowe dla klientów i sprawdź, co możemy dla ciebie zrobić – skontaktuj się z nami już teraz!

Właściwości tworzyw sztucznych

Czy gdyby tworzywa sztuczne nie zostały odkryte i dopracowane dekady temu, to moglibyśmy dziś znajdować się na takim etapie rozwoju cywilizacji? Z pewnością nie, zarówno pod względem pozytywnych cech postępu, jak i tych negatywnych, wskazywanych przez osoby zajmujące się ochroną środowiska. W przypadku tworzyw polimerowych – i innych pochodzenia nienaturalnego – możemy bowiem mówić o wielu zaletach, jak i wadach. Pierwsze z nich nauczyliśmy się wykorzystywać do perfekcji (np. w procesach wytwórczych), a z drugimi wciąż uczymy się walczyć (głównie na zasadzie ponownego przetwórstwa).

Tych zalet i cech charakterystycznych nie sposób pominąć

Zacznijmy zatem od wymienienia takich cech tworzyw, które mają główny wpływ na ich bardzo szerokie zastosowanie.

Lekkość

W porównaniu np. ze stalą, kamieniem i wieloma innymi materiałami z kręgu tych wytrzymalszych, tworzywa sztuczne charakteryzują się niską wagą. Przykład zastosowania? Chociażby w motoryzacji, przemyśle lotniczym – wszędzie tam, gdzie sumaryczna waga elementów pojazdu ma znaczenie.

Elastyczność

W przypadku wielu tworzyw sztucznych struktura budowy cząsteczkowej sprawia, że po odjęciu siły wracają one do podstawowego kształtu. Taki zabieg obserwujemy np. w przypadku etui do smartfona, które możemy bez problemu założyć bez obawy o zmianę jego pierwotnych wymiarów.

Izolacyjność

Nie można zapominać o tym, że wszelkie otuliny przewodów miedzianych, jak również światłowodów, są tworzone z gumy, gwarantującej odpowiednie zabezpieczenie instalacji elektrycznej poprzez dobre właściwości elektroizolacyjne. Kauczuk naturalny jest też często doceniany w hydraulice i służy do ochrony mechanicznej i termoizolacji rur.

Łatwość obróbki

Tę zaletę wykorzystuje się przy produkcji różnego rodzaju opakowań, obudów, a nawet części takich jak koła zębate. Dzięki temu można wyprofilować odpowiedni kształt, nierzadko zyskując oszczędność materiału, lub nadając produktowi końcowemu bardziej atrakcyjny wygląd.

Dostosowanie koloru

To często pomijana cecha, a przecież wszelkiego rodzaju barwniki są niemal nieodłącznym kompanem tworzyw sztucznych. Ich użycie wpływa nie tylko na atrakcyjność wizualna przedmiotu, lecz nierzadko też na jego zastosowanie w obrębie zadań związanych z bezpieczeństwem.

Brak korozji

Metale mają również wiele zalet, ale ich największą wadą jest podatność na różnego rodzaju korozję. Tworzywa sztuczne nie wykazują takich skłonności, dzięki czemu w wielu przypadkach ich wystawienie na działanie czynników zewnętrznych jest lepszym rozwiązaniem.

To oczywiście nie wszystkie cechy charakterystyczne tworzyw sztucznych, można dodać chociażby ogólną łatwość w ich łączeniu z innymi materiałami, lub istotną rolę, którą odgrywają np. podczas ochrony żywności przed starzeniem się.

Ciekawostka: Jak długo rozkłada się styropianowa tacka?

O zaletach tkwiących w tworzywie można rozmawiać również z perspektywy ich wad. Przykład? Otóż szacuje się, że styropianowe opakowania, w których najczęściej otrzymujemy jedzenie na wynos, rozkładają się przez blisko 500 lat. Jak najprościej zapobiec problemom z tym związanym? Jeśli jedzenie będzie odbierane osobiście, to wystarczy zabrać ze sobą opakowanie z twardego tworzywa PP (tzw. lunchbox), które jest wielorazowe, można je myć i pozwala na wygodny transport.

O tych wadach i wyzwaniach musimy pamiętać

Tworzywa sztuczne są wykorzystywane w wielu gałęziach przemysłu, gdzie odgrywają naprawdę ważną rolę – jest to oczywiście wspomniana wcześniej sytuacja dotycząca opakowań do żywności lub elementów aut, lecz nie tylko. Zastosowanie tworzyw sztucznych może mieć miejsce również przy produkcji urządzeń optycznych, elektroniki i właściwie niemal każdej odmiany sprzętu, pomagającej nam w codziennych zadaniach. I to właśnie w tej mnogości widać zagrożenie. Szczególnie ze względu na nierzadko jednorazowe możliwości wykorzystania niektórych wytworów z tworzyw sztucznych (blistry, woreczki, folie, wiadra etc.). Sprawdźmy zatem listę wad:

Długi czas rozkładu

Jeśli tworzywa trafiają niesegregowane wprost na wysypisko, to mamy gwarancję, że jest to ogromna szkoda dla planety. Wszystko przez długi czas rozkładu, który wykazuje główny składnik danego przedmiotu. Dlatego tak ważne są działania proekologiczne; zarówno w postaci edukacji, tworzenia nawyków i pilnowania codziennych czynności u użytkownika końcowego, jak i wdrażania kompleksowych rozwiązań logistycznych w przedsiębiorstwach.

Nasza firma ZEME stoi na straży w szczególności tej ostatniej kwestii, dzieląc się widzą ze swoimi partnerami biznesowymi i proponując intratne rozwiązania. Jeśli zatem polietylen piętrzy się w twojej firmie na stosach, a fizykochemiczne właściwości przetwórcze tworzyw sztucznych są dla ciebie zagadką, skontaktuj się z nami!

Szkodliwość dla zwierząt

Ekolodzy bardzo często – i słusznie – alarmują, że w morzach i oceanach zalega coraz więcej niepożądanych przedmiotów, które same w sobie są niemal w 100% tworzywami sztucznymi. To ma z kolei bardzo negatywny wpływ na faunę i florę. Tu ponownie pojawia się problem nadmiaru materiałów pochodzenia chemicznego i wieloletnich zaniedbań w zakresie ich przystosowania do ponownego wykorzystania.

Mała Odporność na wysokie temperatury

Z jednej strony przykładem zaprzeczającym te tezie może być wiele sprzętów domowych AGD, które posiadają wbudowane elementy grzejne – tam jak najbardziej specjalistyczne rozwiązania zdają egzamin i wytrzymałość temperaturowa jest zachowana. Jednak w ogólnym rozrachunku większość tworzyw sztucznych najlepiej radzi sobie w temperaturze pokojowej, czyli bliżej tej naturalnej człowiekowi. Przy okolicach 100 stopni w wielu przedmiotach mogą się już pojawić małe odkształcenia, a podwyższone temperatury 120-255 °C są określane jako temperatury spawania (w zależności od rodzaju: najbardziej wytrzymały jest poliamid, a najmniej – polietylen).

Mała sztywność